ზიანის შემცირება, როგორც შეუქცევადი და სიცოცხლისთვის საშიში დაზიანებების რისკის თავიდან აცილების გზა

ზიანის შემცირება, როგორც შეუქცევადი და სიცოცხლისთვის საშიში დაზიანებების რისკის თავიდან აცილების გზა

ნარკოპოლიტიკის ლიბერალიზაციის უკუსვლასთან ერთად, ქვეყანაში ნარკომომხმარებელთა პრობლემები ისევ იზრდება და მიუხედავად არასამთავრობო თუ სათემო ორგანიზაციების მცდელობისა, შეამცირონ მომხმარებლებში ზიანი, დღეს არსებული მოცემულობით, ვითარება ოდნავ შეცვლილი, თუმცა, კვლავ არასახარბიელო რჩება.

  • ზიანის შემცირება საზოგადოებრივი ჯანდაცვის სფეროს განეკუთვნება, თუმცა რეპრესიული ნარკოპოლიტიკისა და სტიგმატიზებული მიდგომების გამო, მაინც ხშირია შემთხვევები, როდესაც ნარკომომხმარებლები პროგრამებში ჩართვაზე უარს ამბობენ.
  • აქვე უნდა აღნიშნოს, რომ კონცეფცია „ზიანის შემცირება“ სათავეს ჯერ 80-იანი წლებიდან იღებს, როცა ბრიტანეთის ჰეროინის მოხმარების ეპიდემიასა და HBVინფექციის გავრცელებას ებრძოდა. 7 მაისს კი, მსოფლიომ ზიანის შემცირების საერთაშორისო დღე აღნიშნა.
  • ზიანის შემცირება საზოგადოებრივი ჯანდაცვისა და სოციალური პროგრამების კომპლექსური მიდგომაა, რაც ნარკოტიკების მომხმარებელ ადამიანს მოხმარების შედეგად გამოწვეულ ზიანს უმცირებს.
  • ზიანის შემცირება შეიძლება მოიცავდეს რამდენიმე მიმართულებას, მათ შორის, მომხმარებლებისთვის სტერილური საინიექციო საშუალებების მიწოდებას [შპრიცების დარიგება], რითაც მცირდება ინფექციური დაავადებების გავრცელების რისკი.
  • ამასთან, მნიშვნელოვანია საინფორმაციო ველი და გარემო, რომლის საშუალებითაც ნარკოდამოკიდებულ ადამიანებს შეუძლიათ მშვიდ და უსაფრთხო გარემოში მოიხმარონ ნარკოტიკული საშუალება. 
  • ამით მცირდება შეუქცევადი, სიცოცხლისთვის საშიში დაზიანებების რისკი, მაგალითად ისეთი, როგორიცაა: ზედოზირება. 

საქართველოში ზიანის შემცირება არსებითად ცე ჰეპატიტისა და აივ ინფექციის გავრცელების პრევენციის ზომად განიხილება, თუმცა პროგრესული მიდგომა ბევრად უფრო მრავალმხრივია.

ჯანმოს განცხადებით, მსოფლიოში 11 მილიონი ადამიანი ნარკოტიკულ საშუალებებს ინიექციის გზით იღებს. ინიექცია კი აივ ვირუსის გავრცელების ერთ-ერთ მთავარ გზას წარმოადგენს. მსოფლიო ჯანდაცვის ორგანიზაციის თანახმად, 8-იდან 1 მომხმარებელი აივ ვირუსითაა დაავადებული.

აივ ვირუსის გავრცელება მნიშვნელოვან გამოწვევას წარმოადგენს როგორც მსოფლიოს ჯანდაცვის სისტემებისათვის, ასევე ეს პრობლემა აქტიურად განიხილება საქართველოშიც.

საქართველოს ინფექციური პათოლოგიის, შიდსისა და კლინიკური იმუნოლოგიის ცენტრის ინფორმაციით, 2021 წლისთვის ქვეყანაში 9 124 აივ ინფიცირებული პირი იყო რეგისტრირებული, რომელთა 35.5% ნარკოტიკებს ინიექციური გზით მოიხმარდა.

ვირუსის გავრცელების პრევენციის მიზნით, საქართველოში მოქმედებს „ნარკოტიკების ინიექციური მომხმარებლებისთვის აივ პრევენციული სერვისების მიწოდების“ პროგრამა, რაც გულისხმობს მომხმარებლისთვის სტერილური შპრიცებით უფასო უზრუნველყოფას, რათა არ მოხდეს სიცოცხლისთვის საშიში ინფექციური დაავადებების გავრცელება.

ზიანის შემცირების პროგრამების განხორციელებაში დიდი როლი მიუძღვის თემაზე მომუშავე არასამთავრობო სექტორს, რომელთა დიდი ნაწილი აქტიურად ახორციელებს შპრიცების დარიგების პროგრამას და მნიშვნელოვნადაა ჩართული ყველა სხვა კამპანიებში.

  • დავით ოთიაშვილი - ექიმი ნარკოლოგი ზიანის შემცირების პროგრამებზე
 
არასამთავრობო ორგანიზაცია „ალტერნატივა ჯორჯიას“ დამფუძნებელი და ექიმი ნარკოლოგი დავით ოთიაშვილი ამბობს, რომ მას შემდეგ, რაც ქვეყანაში ზიანის შემცირების პროგრამები ამოქმედდა, თავად სპექტრი - ზიანის შემცირების სერვისები და მოცვაც თავისთავად გაფართოვდა.
 
მისი ინფორმაციით, დღეისათვის არსებული მოცემულობით რჩება შპრიცებისა და ნემსების დარიგების პროგრამები, თუმცა ამასთან ერთად დაემატა გარკვეული კომპონენტებიც, რაც ნიშნავს, რომ ზიანის შემცირებისთვის დღეისთვის უფრო მეტი საჭირო მასალა ვრცელდება:
 
„მაგალითად დაემატა კონდომები, თვითტესტები აივ/ინფექციისა და ცე ჰეპატიტის, ასევე, დოზის გადაჭარბების პრევენციის კომპონენტი, რაც დიდწილად ნალოქსონის გავრცელებას გულისხმობს.
 
ეს იმისთვის, რომ ზედოზირების შემთხვევისას მოხდეს პრევენცია. ეს ყველაფერი სახელმწიფოს მხრიდანაა დაფინანსებული, მათ შორის, გლობალური ფონდიდან მიღებული თანხებით და ყველა ამ პროგრამას, რაც შპრიცებთან დაკავშირებით ვისაუბრეთ, არასამთავრობო სექტორი ახორციელებს“, - ამბობს დავით ოთიაშვილი.
 
  • პროგრამებზე ხელმისაწვდომობა და მიღებული შედეგი
 
რაც შეეხება პროგრამებზე ხელმისაწვდომობასა და ბარიერებს, ექიმი ნარკოლოგი მიიჩნევს, რომ თუკი დღეს არსებულ მოცემულობას 5-10 წლის წინანდელ სურათს შევადარებთ, ხელმისაწვდომობა სხვადასხვა სერვისებზე მნიშვნელოვნადაა გაზრდილი. 
 
მისი თქმით, ხელმისაწვდომობაში იგულისხმება ის, რომ მომსახურების ცენტრები უფრო მეტ ადგილას და უფრო მეტი ადამიანისთვისაა ხელმისაწვდომი:
 
„ვგულისხმობ ფიზიკურ ხელმისაწვდომობას და აქ როლი ითამაშა იმან, რომ მეტი სტაციონარული სერვის ცენტრი გაიხსნა, არის მობილური ამბულატორიები, მინივენები, რომლებიც გადიან და ადამიანებს სერვისს სოფლებში სთავაზობენ. 
 
ასევე, არის „ვენდინგ“ აპარატები თბილისში, რომელიც კონკრეტულ ადგილას დგას, საიდანაც ადამიანს შეუძლია გამოიტანოს ის მასალა, რაც მას სჭირდება. საბოლოო ჯამში, სიტუაცია უკეთესია, თუმცა, ბევრად უკეთესს ვისურვებდით“, - აღნიშნავს ექიმი.
 
რაც შეეხება არსებულ გარემოსა და პრობლემებს, ოთიაშვილი ამბობს, რომ კანონმდებლობა ერთ-ერთ უნივერსალურ ბარიერად რჩება, რადგან ამ ქვეყანაში ნარკომოხმარება კვლავ კრიმინალიზებულია.
 
„ვიღაცისთვის ეს მნიშვნელოვანი შეფერხებაა იმისთვის, რომ სადღაც მივიდეს - იქ, სადაც ადამიანი მისი მისვლითა და გამოჩენით ადასტურებს, რომ ის რაღაც დანაშაულის ჩამდენია. 
 
ამიტომ, კი, ეს საკითხიც ბარიერად რჩება. ამასთან, საზოგადოებრივი სტიგმაც, რაც მიუთითებს, რომ ამ პრობლემის აღიარება ადამიანისთვის ნიშნავს, რომ გარიყული, განსჯილი და ა.შ უნდა იყოს.
 
სახელმწიფოს შეუძლია მეტის გაკეთება და ამაში მაგალითად იმას მოვიყვანდი, რომ არსებული პროგრამები ბოლო პროგრამებად რჩება, რომლის მართვაც სახელმწიფომ გადაიბარა, თუმცა, ბიუჯეტიდან დაფინანსებული არ არის. ფინანსებს კვლავ გლობალური ფონდი გამოყოფს. 
 
  • კანონი, როგორც შემაფერხებელი ფაქტორი
 
ამ ეტაპზე კანონმდებლობას დავასახელებდი, როგორც ერთ-ერთ კრიტიკულ სფეროს. კრიმინალიზება ვახსენე, მაგრამ არსებობს კიდევ სხვა კანონებიც, რაც ასევე შემაფერხებელია იმისა, რომ ადამიანები ნორმალურ ცხოვრებას უფრო მარტივად და სრულყოფილად დაუბრუნდნენ.
 
აქ ბევრი საკანონმდებლო აქტი შეგვიძლია ჩამოვთვალოთ და ერთ-ერთი ასეთი არის ე.წ ნარკომანიასთან ბრძოლის კანონი, რაც წლების განმავლობაში უფლებების ჩამორთმევას ითვალისწინებს ყველა იმ ადამიანისთვის, ვინც ნარკომუხლის გამო სასჯელი მოიხადა. 
 
დავუშვათ მართვის მოწმობა, მუშაობის უფლება, იარაღის ტარების უფლება, სამედიცინო და პედაგოგიური საქმიანობის უფლება და ა.შ. ეს კანონი ვფიქრობ, სერიოზული პრობლემაა“, - ამბობს დავით ოთიაშვილი.
 
დავით ოთიაშვილი ჯანდაცვის სამინისტროს უწყებათაშორისი საბჭოს წევრი ექიმია, ამიტომ მას ვკითხეთ, ხომ არ იგეგმება ზიანის შემცირების კუთხით რაიმე ცვლილებები და რა არის ამ ეტაპზე მსჯელობის მთავარი საგანი:
 
„რადიკალური ცვლილებების კუთხით არაფერი მახსენდება. ნარკოპოლიტიკის გაუმჯობესებაზე საუბარი მუდმივად მიდის, თუმცა არასაგნობრივი და ზოგადი საუბარი, რომ მუდმივად უნდა ვიმუშაოთ მტკიცებულებებზე და ადამიანის უფლებებზე დაფუძნებულ
პოლიტიკაზე, რეალურად კი არაფერი კეთდება.“ - დაამატა დავით ოთიაშვილმა.
 
 
 
ავტორი: სალომე სარიშვილი
ახალი ფსიქოაქტიური ნივთიერებები ბაზარზე და მზარდი ტენდენცია - რამდენად მნიშვნელოვანია სრულყოფილი პრევენცია

ახალი ფსიქოაქტიური ნივთიერებები ბაზარზე და მზარდი ტენდენცია - რამდენად მნიშვნელოვანია სრულყოფილი პრევენცია

9 თებერვალი, 2024
ოპიოიდებზე დამოკიდებულება და მკურნალობა | ხშირად დასმული შეკითხვები

ოპიოიდებზე დამოკიდებულება და მკურნალობა | ხშირად დასმული შეკითხვები

6 თებერვალი, 2024
საჯარო მიმართვა ჯანდაცვის სამინისტროს

საჯარო მიმართვა ჯანდაცვის სამინისტროს

6 თებერვალი, 2024
რჩევები მშობლებს | მოზარდებში ნარკოტიკული საშუალებების მოხმარების შესახებ

რჩევები მშობლებს | მოზარდებში ნარკოტიკული საშუალებების მოხმარების შესახებ

6 თებერვალი, 2024