„გარიყვა გამოსავალი არაა“ - რა სჭირდებათ ნარკომომხმარებელ ქალებს

„გარიყვა გამოსავალი არაა“ - რა სჭირდებათ ნარკომომხმარებელ ქალებს

 „ეს არის ყველაზე მეტად დაფარული, მიუწვდომელი პოპულაცია“;

„მათ სჭირდებათ უამრავი  სერვისი, მათ სჭირდებათ ძალიან დიდი დახმარება, რაც სამწუხაროდ, საქართველოში არ არის“;

„თუ მამაკაც ნარკომომხმარებლის შემთხვევაში ყველა -  ოჯახი, ნათესავები, მეგობრები ცდილობენ მხარდაჭერას, ქალს მაშინვე რიყავენ“;

„ეს არის დამალული პრობლემა, აისბერგი, რომელსაც წვერი უჩანს მხოლოდ და მის შიგნით არის უამრავი პრობლემა, რომელიც იწვევს როგორც სტიგმას, ასევე ამ ადამიანებისთვის ცხოვრების ხარისხის გაუარესებას და ჯოჯოხეთს. ბევრს უთქვამს, რომ მე ჯოჯოხეთში ვცხოვრობ“;

ზემოთ მოყვანილი ციტატები ცდილობს, მეტ-ნაკლებად აღწეროს ნარკომომხმარებელი ქალების ყოველდღიური გამოწვევები - სტიგმა და დისკრიმინაცია, ოჯახიდან, საზოგადოებიდან გარიყვა, კრიმინალიზება, დასაქმების პრობლემები, უამრავი ბარიერი სერვისების მიღებისას - ნარკომომხმარებელი ქალები საქართველოში ერთ-ერთ ყველაზე მარგინალიზებული და მოწყვლადი ჯგუფია. ექსპერტული შეფასებით, საქართველოში 49 ათასზე მეტი ნარკოტიკის ინექციური მომხმარებელია და აქედან დაახლოებით 10% არის ქალი. 

ჩვენი რესპონდენტები მარინა ასათიანი, ზიანის შემცირების საქართველოს ქსელის წარმომადგენელი და ქეთევან ბიძინაშვილი, სათემო ორგანიზაცია „ნაბიჯი მომავლისკენ“ ხელმძღვანელი წლებია, რაც ნარკომომხმარებელი ქალების პრობლემებზე მუშაობენ. 

მარინა ასათიანი ოთხ ფაქტორს ასახელებს, რის გამოც, ისედაც მკაცრი ნარკოპოლიტიკის ფონზე, ქალი ნარკომომხმარებლები კიდევ უფრო მეტად მოწყვლადები არიან. 

„პირველი არის კანონმდებლობა - რეპრესიული კანონმდებლობის გამო, მათ არ უნდათ თავიანთი თავის იდენტიფიცირება და არ მონაწილეობენ სოციალურ თუ სამკურნალო პროგრამებში. 

მეორე არის სოციალურ-კულტურული ბარიერი. საქართველოში ქალის მიმართ ჩამოყალიბებულია აზრი და ნარკომომხმარებელი ქალები ამ კონტექსტში ვერ ეწერება, ესენი არიან „უვარგისი“ ქალები საზოგადოების თვალში. ამის გამო ისინი სტიგმისა და დისკრიმინაციის მსხვერპლნი ხდებიან.

მესამე ფაქტორი - სერვისები, რომლებიც გენდერულად სენსიტიური და ქალებზე მორგებული არ არის.

და ბოლოს, პერსონალური ფაქტორი - შიშის გამო, არ დაკარგონ ოჯახის წევრები, შვილები, პარტნიორები, ისინი არ ამხელენ თავის სტატუსს“, - ამბობს ასათიანი. 

ქეთევან ბიძინაშვილის თქმით, ნარკომომხმარებელი ქალები თავად სათემო, ზიანის შემცირების პროგრამებისთვისაც კი ძნელად მისაწვდომები არიან. 

„სიძნელეები არის ოჯახში, ცდილობენ, არავინ გაიგოს, პოლიციის მხრიდანაც უფრო მეტი რისკებია მათ მიმართ. ქალს ხშირად ერთადერთი ინსტრუმენტი აქვს, რითაც შეუძლია მოიპოვოს ნარკოტიკული საშუალება და  ეს არის კომერციული სექს-სამუშაო, ვინაიდან თუ არის ნარკოტიკის მომხმარებელი, მისი დასაქმება დიდი პრობლემაა. ჩვენთან ხელმიუწვდომელია სარეაბილიტაციო და სამკურნალო პროგრამები, როგორც ქალებისთვის, ასევე მამაკაცებისთვისაც, მაგრამ ქალებში ეს ორმაგი პრობლემაა - არ არის ანონიმურობის დაცვის  განცდა და ესეც აშინებს ხოლმე მათ“, - გვიყვება ქეთევან ბიძინაშვილი. 

ბიძინაშვილი განსაკუთრებულ ყურადღებას საცხოვრისის საკითხზე ამახვილებს და ამბობს, რომ ეს თემა გადაჯაჭვულია ძალიან ბევრ სხვა პრობლემასთან. 

„სერვისების კუთხით ძალიან ბევრი საჭიროებაა. პირველ რიგში, ძალიან ბევრს არ აქვს მუდმივი საცხოვრებელი ადგილი. თუ ოჯახიდან გამოსული არიან, ხშირ შემთხვევაში მეგობრებთან ცხოვრობენ ხოლმე ან ნათესავთან. რაც შეეხება სახელმწიფო თავშესაფრებს, სხვადასხვა დამოკიდებულებით - ეს იქნება ნარკოტიკი თუ ალკოჰოლური საშუალებები, იქ ქალი ვერ მოხვდება. იქ აქვთ თავიანთი შინაგანაწესი და ამ წესებს ის ვერ დაიცავს.

სათემო ორგანიზაციები ვცდილობთ, შევუმსუბუქოთ მათ მდგომარეობა, მაგრამ პრობლემების მოგვარებას ვერ ვახერხებთ. სადაც არ არის სოციალური საცხოვრისი, არ არის სახელმწიფო თავშესაფარი, რომელიც ხელმისაწვდომი იქნება ქალისთვის, იქ უკვე სხვა სერვისებზე საუბარია ძალიან რთულია“, - ამბობს ბიძინაშვილი.
ის გვეუბნება იმასაც, რომ სტიგმის გამო ქალების ჩართულობა დაბალია როგორც ზიანის შემცირების, ასევე ჩანაცვლებით პროგრამებში.
„ჩანაცვლებითი თერაპიის პროგრამებს რომ  გადახედოთ, ერთეული შემთხვევებია მასში ქალების ჩართულობის. არა იმიტომ, რომ მათ ეს არ სჭირდებათ, არამედ ესეც არის გარიდების და დამალვის ერთ-ერთი საშუალება, რომ მათ არ ისარგებლონ ამ პროგრამებით. დაბალი ჩართულობა განსაკუთრებით რეგიონებშია. მე ვარ რეგიონული ორგანიზაციის წარმომადგენელი. ჩვენი ორგანიზაცია მუშაობს გორში, შიდა ქართლში, სამცხე-ჯავახეთში, კახეთში და შეიძლება ითქვას, რომ იქ პროგრამებში ერთი-ორი ქალი თუ გამოჩნდება ხოლმე“, - ამბობს ბიძინაშვილი.
რა გვჭირდება ნარკომომხმარებელი ქალებისთვის
„უნდა შევქმნათ ელემენტარული პირობები მაინც, რომ ამ ადამიანებს ჰქონდეთ მკურნალობის და სოციუმში დაბრუნების უფლება. ასეთი რეპრესიული მიდგომა აბსოლუტურად არაფრის მომცემია. ვთვლი, რომ მხოლოდ ლიბერალური გზა, მხოლოდ ჰუმანური დამოკიდებულება დაგვაბრუნებს იმ კალაპოტში, რომელსაც ჰქვია სიყვარული და ადამიანობა, პრობლემის მართვა და მოგვარება“, - ამბობს მარინა ასათიანი.
რაც შეეხება უშუალოდ სერვისებს, ქეთევან ბიძინაშვილის თქმით:
„სახელმწიფოს  უნდა ჰქონდეს ერთიანი მიდგომა და არა იმგვარი, რომ „ნარკომომხმარებელი ქალები არ არსებობენ“. არსებობენ, ჩვენი მოქალაქეები არიან და მათ სჭირდებათ დახმარება. 
პირველ რიგში, მათთვის აუცილებლად უნდა იყოს სოციალური საცხოვრისი, უნდა იყოს  მკურნალობის ხელმისაწვდომობა, ზიანის შემცირების სერვისები უნდა იყოს  მრავალფეროვანი, რეაბილიტაციის  ცენტრები უნდა შეიქმნას. საქართველოში უფასო სარეაბილიტაციო ცენტრი მამაკაცებისთვისაც არ არსებობს. არის მხოლოდ რამდენიმე ცენტრი, რომელიც ფასიანია და საკმაოდ დიდი თანხებია გადასახდელი. ოჯახს, რომელსაც ნარკოტიკის მომხმარებელი ჰყავს, როგორც წესი, მათ აქვთ უამრავი სოციალური პრობლემა. არც ფული აქვთ იმდენი, რომ შეძლონ ამ თანხების გადახდა. რაღაც ნაწილი იხდის, ცდილობს, თუმცა ძალიან დიდი ნაწილი ამას ვერ ახერხებს. 
აღსანიშნავია ისიც, რომ დეტოქსის პროგრამის გავლის შემდეგ პაციენტს ფიზიკური დამოკიდებულება კი ეხსნება, მაგრამ ფსიქოლოგიური და მენტალური დამოკიდებულება რჩება და შესაბამისად, საკმარისი არაა მხოლოდ, ფიზიკური დამოკიდებულების მოხსნა. ეს ხანგრძლივი და კომპლექტური პროცესია“, - ამბობს ბიძინაშვილი. 
მისივე თქმით, ასევე შესაძლებელი უნდა იყოს მათი დასაქმება. 
„თუ რეაბილიტაციას გაივლის, ამ ქალბატონებისთვის დასაქმება საკმაოდ კარგი მოტივაციაა ხოლმე, შვილთან ერთად. თუ შეეძლებათ აკეთონ ისეთი რამ, რაც მათთვის საინტერესოა და ეს იქნება ანაზღაურებადი, ესეც კარგი მოტივაცია იქნება მათთვის“, - ამბობს ბიძინაშვილი. 
 
ავტორი: ნათია ამირანაშვილი
ახალი ფსიქოაქტიური ნივთიერებები ბაზარზე და მზარდი ტენდენცია - რამდენად მნიშვნელოვანია სრულყოფილი პრევენცია

ახალი ფსიქოაქტიური ნივთიერებები ბაზარზე და მზარდი ტენდენცია - რამდენად მნიშვნელოვანია სრულყოფილი პრევენცია

9 თებერვალი, 2024
ოპიოიდებზე დამოკიდებულება და მკურნალობა | ხშირად დასმული შეკითხვები

ოპიოიდებზე დამოკიდებულება და მკურნალობა | ხშირად დასმული შეკითხვები

6 თებერვალი, 2024
რჩევები მშობლებს | მოზარდებში ნარკოტიკული საშუალებების მოხმარების შესახებ

რჩევები მშობლებს | მოზარდებში ნარკოტიკული საშუალებების მოხმარების შესახებ

6 თებერვალი, 2024
საჯარო მიმართვა ჯანდაცვის სამინისტროს

საჯარო მიმართვა ჯანდაცვის სამინისტროს

6 თებერვალი, 2024